Skurcze mięśni, drżenia, osłabienie albo kołatanie serca nie zawsze oznaczają zwykłe przemęczenie. Preparat określany jako Aspargan zawiera magnez i potas w postaci asparaginianów, dlatego wyjaśniam, kiedy takie połączenie może być pomocne, jak je stosować oraz kto powinien zachować szczególną ostrożność.
Magnez i potas wymagają rozsądnego, a nie przypadkowego stosowania
- Jedna tabletka typowego preparatu dostarcza około 17 mg magnezu i 54 mg potasu w postaci jonów.
- Środek stosuje się przede wszystkim przy niedoborze magnezu i potasu, między innymi po chorobach, zabiegach oraz podczas leczenia niektórymi lekami.
- Przyjmowanie zwykle odbywa się po posiłku i popija się je wodą.
- Choroby nerek, podwyższony poziom potasu lub magnezu oraz niektóre leki mogą sprawić, że preparat będzie niewskazany.
- Suplementacja nie zastępuje diagnostyki, szczególnie gdy pojawiają się zaburzenia rytmu serca albo nawracające skurcze.
Co zawiera preparat z magnezem i potasem
To nie jest witamina, lecz lek lub preparat mineralny zawierający dwie substancje elektrolitowe. Magnez wspiera pracę mięśni, układu nerwowego i enzymów odpowiedzialnych za przemiany energetyczne, a potas uczestniczy w przewodnictwie nerwowym, pracy mięśnia sercowego i utrzymaniu równowagi wodno-elektrolitowej.
W popularnych tabletkach tego typu jedna porcja zawiera 250 mg wodoroasparaginianu magnezu, co odpowiada 17 mg jonów magnezu, oraz 250 mg wodoroasparaginianu potasu, czyli 54 mg jonów potasu. To ważne rozróżnienie, ponieważ liczba podana przy nazwie soli nie oznacza ilości czystego pierwiastka. Dane dotyczące składu znajdują się w Rejestrze Produktów Leczniczych.
Asparaginian jest solą kwasu asparaginowego. W praktyce nie należy jednak przypisywać mu wyjątkowych właściwości tylko dlatego, że brzmi bardziej specjalistycznie niż inne formy magnezu czy potasu. O działaniu decydują przede wszystkim rzeczywista dawka jonów, przyczyna niedoboru i prawidłowe stosowanie.
Kiedy uzupełnianie magnezu i potasu ma sens
Preparaty łączące oba pierwiastki wykorzystuje się przy podejrzeniu lub potwierdzeniu ich niedoboru. Mogą być zalecane między innymi przy zaburzeniach rytmu serca związanych z niedoborem, w rekonwalescencji po zawale, po chorobach zakaźnych lub zabiegach oraz podczas długotrwałego stosowania leków moczopędnych i niektórych leków nasercowych.
Niedobór magnezu może objawiać się skurczami, drżeniem powiek, nadmierną pobudliwością, problemami ze snem albo większą męczliwością. Z kolei zbyt mała ilość potasu bywa związana z osłabieniem mięśni, zaparciami i zaburzeniami pracy serca. Żaden z tych objawów nie jest jednak charakterystyczny wyłącznie dla niedoboru, dlatego nawracające dolegliwości warto omówić z lekarzem.
Moim zdaniem największym błędem jest traktowanie tabletek jako uniwersalnego rozwiązania na każde kołatanie serca lub każdy skurcz łydki. Przyczyną może być odwodnienie, zaburzenie elektrolitowe, choroba tarczycy, działanie leku, anemia albo problem kardiologiczny. Jeśli pojawia się ból w klatce piersiowej, duszność, omdlenie lub utrzymujące się nierówne bicie serca, potrzebna jest pilna pomoc medyczna, a nie samodzielne zwiększanie dawki.
Jak przyjmować tabletki i nie pomylić dawki
Dawkowanie zależy od konkretnego produktu i jego ulotki. Dla preparatów zawierających 17 mg magnezu i 54 mg potasu w jednej tabletce często podaje się dorosłym oraz młodzieży powyżej 12 lat od 1 do 2 tabletek 2 lub 3 razy na dobę, czyli łącznie od 2 do 6 tabletek dziennie. Inny produkt o podobnym składzie może mieć odmienny zapis dawkowania, dlatego nie należy automatycznie przenosić instrukcji z jednego opakowania na drugie.
Tabletki najlepiej przyjmować po posiłku, popijając wodą. Takie postępowanie ogranicza ryzyko dolegliwości żołądkowych. Jeżeli dawka została pominięta, nie powinno się jej podwajać przy kolejnym przyjęciu.
Przy sześciu tabletkach w ciągu doby organizm otrzymuje około 102 mg jonów magnezu i 324 mg jonów potasu. To pokazuje, dlaczego trzeba patrzeć na zawartość jonów, a nie tylko na masę związku chemicznego. Równoczesne stosowanie kilku produktów z magnezem lub potasem może niepostrzeżenie zwiększyć całkowitą dawkę.
U dzieci poniżej 12 lat takich tabletek nie powinno się stosować bez wyraźnego zalecenia lekarza. W ciąży i podczas karmienia piersią również najlepiej skonsultować wybór preparatu, nawet jeśli sam składnik mineralny wydaje się bezpieczny.
Kiedy magnez i potas mogą zaszkodzić
Najważniejsze przeciwwskazania obejmują ciężką niewydolność nerek, hiperkaliemię i hipermagnezemię, czyli zbyt wysokie stężenie potasu lub magnezu we krwi. Preparatu nie powinno się także stosować między innymi przy bradykardii, zaburzeniach przewodzenia przedsionkowo-komorowego, znacznie obniżonym ciśnieniu, miastenii oraz niektórych zakażeniach dróg moczowych.
Ostrożność jest potrzebna przy odwodnieniu, chorobie wrzodowej, rozległych oparzeniach lub innych sytuacjach, w których dochodzi do zniszczenia tkanek. Przy dłuższym stosowaniu lekarz może zalecić kontrolę stężenia potasu i magnezu we krwi, a czasem także badanie czynności nerek.
Najczęstsze działania niepożądane dotyczą przewodu pokarmowego. Mogą wystąpić nudności, bóle brzucha, biegunka, zaparcia lub wymioty, zwykle o łagodnym przebiegu. Rzadziej pojawia się metaliczny smak, natomiast nadmiar potasu może prowadzić do osłabienia mięśni i niebezpiecznych zaburzeń rytmu serca.
Interakcje z lekami mają tu duże znaczenie
Magnez może zmniejszać wchłanianie tetracyklin, fluorochinolonów, doustnych leków przeciwzakrzepowych oraz preparatów zawierających żelazo, wapń lub fosforany. W przypadku niektórych antybiotyków konieczne jest zachowanie odstępu, a dla tetracyklin ulotki wskazują zwykle co najmniej 3 godziny przerwy. Dokładny schemat powinien ustalić farmaceuta lub lekarz.
Szczególnej uwagi wymagają leki, które podnoszą poziom potasu. Należą do nich między innymi spironolakton, amiloryd, triamteren oraz inhibitory ACE, takie jak enalapryl czy kaptopryl. Ryzyko rośnie także przy stosowaniu innych preparatów potasu, a połączenie z niektórymi lekami nasercowymi może wpływać na rytm serca.
Przed zakupem warto zrobić prosty przegląd domowej apteczki. Trzeba uwzględnić nie tylko leki na receptę, lecz także elektrolity, multiwitaminy, odżywki dla sportowców i środki na zgagę. To właśnie sumowanie kilku pozornie niewielkich dawek bywa częstszym problemem niż pojedyncza tabletka stosowana zgodnie z ulotką.
Dieta może wspierać gospodarkę elektrolitową
Przy prawidłowej pracy nerek magnez i potas można dostarczać również z codziennym jedzeniem. Dobrymi źródłami magnezu są pestki dyni, migdały, kakao, płatki owsiane, kasze, nasiona roślin strączkowych i zielone warzywa liściaste. Potas znajdziemy między innymi w ziemniakach, pomidorach, fasoli, soczewicy, suszonych morelach i bananach.
Nie traktuję jednak żywności jako zamiennika leczenia stwierdzonego niedoboru. Jeśli przyczyną problemu są leki moczopędne, przewlekła biegunka, choroba nerek lub zaburzenia hormonalne, sama zmiana jadłospisu może nie wystarczyć. Przy chorobach nerek odwrotnie, zwiększanie ilości produktów bogatych w potas bez konsultacji może być ryzykowne.
Najrozsądniejszy plan jest prosty. Najpierw trzeba ustalić możliwą przyczynę objawów, potem sprawdzić skład wszystkich przyjmowanych produktów, a dopiero na końcu dobrać preparat i dawkę. Takie podejście zwykle daje więcej niż przypadkowa suplementacja prowadzona przez wiele tygodni.
Najważniejsza decyzja dotyczy przyczyny, nie samej tabletki
Połączenie magnezu i potasu może być przydatne, gdy istnieje realne zapotrzebowanie na oba elektrolity i nie ma przeciwwskazań. Nie jest natomiast dobrym wyborem do samodzielnego stosowania przy niewyjaśnionych zaburzeniach rytmu serca, chorobach nerek ani równoczesnym przyjmowaniu leków wpływających na poziom potasu.
Jeżeli po około 30 dniach stosowania nie ma poprawy albo stan zdrowia się pogarsza, dalsze przyjmowanie preparatu bez konsultacji nie ma sensu. W takiej sytuacji lepiej sprawdzić przyczynę problemu niż dokładać kolejne suplementy do codziennej diety.
